Auguste Laloux
Èn årtike di Wikipedia.
Auguste Laloux a skepyî li 1î d' awousse 1906 et mori e 1976.
C' esteut on scrijheu d' romans e walon, provnant d' Dorene, sol ban d' Uwar.
Si mwaisse-ouve, “Li ptit Bert” (1969), mostere li vicåreye d' on ptit carioteu ki s' a fwait atraper al cårire, et ki rsaye di viker come les ôtes, et bråmint tuzer. Après, Laloux scrijha co “Les soçons” (1971), “Mi ptit viyaedje des ans å long” (1974), et “Les cis do Trô” (erpubliyî après s' moirt, e 1998).
Eto, il eplaida e 1971 ene binddimådje, avou les dessinaedjes da Sabine de Coune: “Les deus mårticots”.
A moussî ås Relîs Namurwès e 1963.Il est rprins dins l' antolodjeye Fleurs diyalectåles et dins l' Antolodjeye Scrire.
Di s' mestî, Augusse Laloux a stî prof d' umanités a Maredsou et a Godene divant l' guere di 1940-1945, po ridivni cinsî tins del guere. E 1945, i va edjîstrer dins s' cinse des efants d' djudjes, u des cis k' ont målåjhey e scole. Insi, i maxhrè dins s' vicåreye di tos les djoûs acsegnmint, årt (il esteut eto muzicyin) eyet ovraedjes el cinse.
Si vicåreye eyet si ouve sont corwaitêyes pa Jean Guillaume, Bernard Louis, Jean Germain et Victor Georges, dins onk des lives del coleccion "Memweres walones", eplaidî e 1998.
[candjî] Corwaitaedje di l' ouve då Gusse Laloux
Costé des tinmes, li Gusse Laloux fourit onk des prumîs a oizeur djåzer, e walon, d' amours fizikes disfindous, copurade en on scrît nén achevé “Pa totès stroetès voyes”. Eto po-z espliker tot çou k' on malåde rissint, et li moumint k' i mourt. Kî d' ôte åreut oizou espliker e walon li låtchmint des boyeas divant l' moirt ?
Costé do stîle, gn a nouk a lyi prinde po raconter çou k' ses persounaedjes vikèt. Il eploye eto on sisteme di troes liveas. Po cmincî, i raconte çou ki s' passe, come on roman classike. Pu, tot d' on côp, c' est l' mwaisse persounaedje ki tuze. Do côp après, c' est lu, li scrijheu, ki pinse et k' atôtche si ero. Et, subitmint, i n' finixh nén si idêye et rivni al paskeye, tot djusse come on conteu di spoûles freut, tot djåzant.
Li prumî grand scrijheu ki va eployî tofer des fråzes sins viebe, eyet li codjowant infinitif.
Di cisse manire la, i mostere totes les piceures kel lingaedje walon a, divintrinnmint, po-z esplikî les sintimints des djins. Et rtaeyî les poretes ås cis ki djhént, di ç' tins la, kel walon ni såreut cåzer d' absitroetès sacwès.