Haram i halal u islamu
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
![]() |
|
Sadržaj |
[uredi] Uvod
[uredi] Halal u Islamu
Halal je arapska riječ koja znači dozvoljeno ili nezabranjeno. Halal (kao izraz) se često koristi kad je nešto duševno ili religijski "čisto". Čovjek ne može da izmijeni haram (zabranjeno) u halal (dozvoljeno).
- Dhabh - halal-klanje
[uredi] Ishrana/piće
Hrana i piće smije da sadrži:
- Ribu, jaja i mliječne proizvode
- Meso živine (npr.: pile, ćurka )
- Kozje, ovčje, goveđe, kamilje, zečije meso
- Sve vrste voća i povrća
- Kruh, tjesteninu, rižu itd.
- Kahvu, čaj, sokove itd.
- Meso životinja koje su zaklane po "dhabh-u"
[uredi] Halal-klanje
Da bi se izvršilo pravilno Halal-klanje potrebno je:
- Zdrava životinja
- Da životinja nije svinja, (ribu nije potrebno klati - u ovom slučaju je izuzetak)
- Dobrobit životinje (npr. da se ne kolje pred drugim životinjama)
- Mesar musliman
- Oštar nož
- Nije silan.
- Siječenje grla, jednjaka, vratne žile i vratne vene, ali ne kičme.
- Klanje samo u Allahovo ime
- Maksimalno krvavljenje
- Strogi higijenski standardi
[uredi] Haram u Islamu
Haram je arapska riječ koja znači zabranjeno ili nedozvoljeno. Haram (kao izraz) se često koristi kad je nešto duševno ili religijski "nečisto". Muslimanima naravno nije dozvoljeno činjenje harama tj. uzimanje/korištenje haram namirnica.
[uredi] Ishrana/piće
Hrana i piće ne smije da sadrži:
- Svinjsko meso (i sve njegove biprodukte),
- Krv (i sve njene biprodukte)
- Alkohol (pivo, vino, likeri, rakija)
- Cigarete, duhan
- Droga, intoksikante
- Meso od mrtvih/umrlih životinja
- Meso životinja koje nisu zaklane u Allahovo ime
- Meso životinja koje je zaklao nemusliman
- Meso životinja mesoždera - (npr. lavovi, tigrovi, hijene, orlovi, zmije)
- Meso životinja: magaraca, majmuna, slonova, pasa,
- Meso koje je žrtvovano nekom Bogu ili Božici,
- Hrana koja sadrži haram sastojke se treba izbjegavati (npr.: riba pripremljena sa vinom; različiti kolači; sladoled koji sadrži rum, liker, ili bilo koju vrstu alkohola),
Ukoliko neki musliman uzima svjesno takve stvari onda je, prema islamskom vjerovanju, učinio/la grijeh. Međutim po istom vjerovanju ukoliko je u pitanju opstanak i preživljavanje čovjeka u najoskudnijim situacijama pri čemu je potrebna osnovna ishrana za održanje života neki od gore navedenih proizvoda se mogu koristiti bez da se to smatra haramom (tj. ukoliko se ta ishrana uzme u minimalnoj količini neophodnoj za preživljavanje).
Mnoga hrana sadrži tzv. emulgatore koji su ubačeni u hranu obično da bi mogla duže da traje ili da bi joj se dala određena boja, kao npr.: E474 koje označavaju da je to u stvari svinjska/životinjska mast ili drugi koji sadrže različite substance insekata.
[uredi] Dodaci hrani ("E" - brojevi)
Šta su dodaci u ishrani, ili tzv. E - brojevi? Njihovo porijeklo, značenje i podjela.
Ovi dodaci se dijele na dodatke koji sadrže substance insekata, životinjsku mast (često svinjsku) te oni koji su nastali hemijskim putem. Mali spisak "E" brojeva (tzv. emulgatora/stabilizatora) koji sadrže nešto od gore pomenutog:
- E 101(i),(ii) {Riboflavin, Riboflavin-5-phosphat}
- E 120 {Masna kiselina i žumanca osušene ženke insekta Dactilopius coccus ( & 10% of Cochineal - kiseline.
Cochineal - kiselina (Karmin (dodatak crvene boje) nastala od [Kochenille Karminokargo, C.I.75490], mužjaka insekta Dactilupius Coccus)}
- E 140 {masne kiseline i fosfati}
- E 141 {masne kiseline}
- E 153 {Vegetable carbon}
- E 161g {Canthaxanthin}
- E 252 {Otpadni biljni i životinjski materijal}
- E 270 {Lactic acid}
- E 304(i),(ii) {Ascorbylpalmitat, ascorbylstearat, (proizvodi se iz bilja i životinja, što znači svinja). Sadrži glyceride vidi E471 i E570.}
- E 322 {Lecithins}
- E 325 {Sodium lactate}
- E 326 {Potassium lactate}
- E 327 {Calcium lactate}
- E 333 {Calcium citrates (i) Monocalcium citrate (ii) Dicalcium citrate (iii) Tricalcium citrate}
- E 341 {Calcium phosphates (i) Monocalcium phosphate (ii) Dicalcium phosphate (iii) Tricalcium phosphate}
- E 422 {masne kiseline, nusproizvod pri proizvodnji sapuna}
- E 430 {molekule masne kiseline}
- E 431 Polyoxyethylene (40) stearate {masne kiseline}
- E 432 Polyoxyethylene sorbitan monolaurate (polysorbate 20) {masne kiseline}
- E 433 Polyoxyethylene sorbitan monooleate (polysorbate 80) {masne kiseline}
- E 434 Polyoxyethylene sorbitan monopalmitate (polysorbate 40) {masne kiseline}
- E 435 Polyoxyethylene sorbitan monostearate (polysorbate 60) {masne kiseline}
- E 436 Polyoxyethylene sorbitan tristearate (polysorbate 65) {masne kiseline}
- E 441 {želatin}
- E 445 {Glycerol-estere af fyrreharpiks (može se proizvesti sintetički ili od životinja, najčešće svinje).} (*potreban prijevod* dk.)
- E 470a,b {Sodium, potassium and calcium of slats of fatty acids} (*potreban prijevod* eng.)
- E 471 {Glicerine i masne kiseline}
- E 472(a-f) {Mælkesyre-estere af mono- og diglycerider af fedtsyrer samt (f) blandede eddike- og vinsyre-estere. Fremstillet fra glycerol-estere af enten animalsk eller vegetabilsk fedt (udvindes både fra planter og dyr, herunder svin). (*potreban prijevod* dk.)
Mliječna kiselina - dopuniti..}
- E 473 {Saharoza esteri masne kiseline}
- E 474 {svinjska mast, tvrda životinjska mast, palmino ulje i itd.}
- E 475 {Poliglicerolski esteri masne kiseline}
- E 476 {Polyglycerol-estere fra polykondenserede fedtsyrer fra amerikansk olie (ricinusolie) og glycerol (proizvodi se iz bilja i životinja, najčešće svinje).} (*potreban prijevod* dk.)
- E 477 {Proplilen glikol esteri masnih kiselina}
- E 478 {Lactylated kiseli esteri of glicerola and propena 1, 2 diola} (*potreban prijevod* eng.)
- E 479b {Termisk oxideret soyaolie omsat med mono- og diglycerider af fedtsyrer (proizvodi se iz bilja i životinja, najčešće svinje).} (*potreban prijevod* dk.)
- E 481-82 {Sodium Stearoyl-2 lactylate, Calcium Steasroyl-2 lactylate} (*potreban prijevod* eng.)
- E 483 {Stearyl Tartarate} (*potreban prijevod* eng.)
- E491 {Sorbitan monostearate}
- E492 {Sorbitan tristearate
- E493 {Sorbitan monolaurate}
- E494 {Sorbitan monooleate}
- E495 {Sorbitan monopalmitate} (*potreban prijevod* eng.)
- E 570 {Fedtsyrer. Fedt består af en forbindelse af glycerol (glycerin) (E422) og forskellige langkædede syrer, som kaldes fedtsyrer. Omfatter primært stearinsyrer, palmitinsyrer, oliesyrer og myristinsyrer, men kan også indeholde andre syrer som er indholdt i fedt (kan udvindes fra dyr, herunder svin).} (*potreban prijevod* dk.)
- E 585 {Ferrous lactate}
- E 626 {Guanylic acid}
- E 627 {Disodium guanylate}
- E 628 {Dipotassium guanylate}
- E 629 {Calcium guanylate}
- E 630 {Inosinic acid}
- E 631 {Disodium inosinate}
- E 632 {Dipotassium inosinate}
- E 633 {Calcium inosinate}
- E 634 {Calcium 5'-ribonucleotides}
- E 635 {Disodium 5'-ribonucleotides}
- E 640 {Glycine and its sodium salt}
- E 901 {pčelinji vosak, bijeli i žuti}
- E 904 {Shellak: et substans produceret af Lac-insektets respiration. Ekskretet afbleges og tørres før anvendelse i konfekture, Chokoladeglasurering, is og ‘blankering’ af frugter, hovedsageligt æbler.} (*potreban prijevod* dk.)
- E 920 {L-Cysteine [Added in October 1998 by Directive 98/72/eC]}
- E 966 {Lactitol}
- E 1105 {Lysozyme}
- E 1518 {Glyceryl triacetate (triacetin)}
[uredi] Ostali brojevi
(Ostali brojevi koji nemaju oznaku "E" ispred a koji spadaju pod haram)
- 476 - Polyglycerol esters of polycondensed acids of castor oil
- 542 - Edible bone phosphates
- 570 - Steearic acid
- 572 - Magnesium stearate
- 631 - Meat extracts, dried sardines and sodium 5-insosinate
- 120, 141, 161, 252, 300, 301, 422, 430, 431, 433, 435, 436, 441, 470,
471, 472(a.e), 473, 474, 475,476, 477, 481, 482, 483, 491, 492, 494, 542, 570, 572
[uredi] Imena koja su pokuđena i mogu predstavljati Haram
- Odgajatelj se treba kloniti ružnih imena koja udaraju na čast i mogu biti uzrokom podrugivanja i ismijavanja
- Odgajatelj se treba kloniti i imena izvedenih iz riječi sujevjernog značenja, da bi se dijete sačuvalo od nesreće koja bi ga mogla zadesiti od ovakvog imena i sujevjerja na koje upućuje. Obavezno je, također, izbjegavati Božija imena. Tako nije dozvoljeno nadijevati imena: Ehad, Samed, Halik, Rezzak i dr.
- Treba se kloniti i imena koja u sebi nose značenje sreće i optimizma, jer se može desiti da takvoga zovneš imenom koje u sebi ima navedeno značenja a on sam nije takav i time se kod dotičnoga samo izazove tuga i sjeta.
- Treba se kloniti i imena koja u sebi nose značenje robovanja drugome osim Allaha kao npr. Abdu-l-Uzza, Abdu-l-Ka’be, Abdu-n-Nebijj i druga slična. Ovakva imena, je prema svim učenjacima haram nadijevati.
- Na kraju, treba se kloniti i imena koja u sebi imaju značenje veselosti, oponašanja i strasti kao: Hijam (silna žeđ, zaluđen u ljubavi), Hejfa’(jako žedna), Nehhad (koji žestoko napada), Sevsen (ljiljan), Mejjada (koja se njiše, povija, trese), Nariman, Gade (vitka, mlada djevojka), Ahlam (snovi, utopija, pubertet), i sl. Zašto? Zato da bi islamski ummet bio prepoznatljiv svojim identitetom, poznati po svojoj osobenosti i svojoj originalnosti. Ovakva imena nisu ništa drugo do gubljenje njegova identiteta, nestanak uvažavanja i rušenje njegova duha.
[uredi] Vanjski linkovi
- Šerijetski stav o želatinu i hrani sumnjivog porijekla ((bs))
- Preporučiva i pokuđena imena ((bs))
- IslamBosna :Ramazanska radio emisija ((bs))
- Aditivi za bijelo pecivo ((sl))
- Aditivi ((sl))
- Aditivi .doc ((sr))
- Biovega ((hr))
- Livsmedelsverket: Dodatci u namirnicama ((sv))
- Ključ za označavanje E-brojevima ((sv))
- Koji dodatci mogu imati životinjske dodatke ((sv))
- .pdf Datoteka sa E-brojevima ((sv))
- Halal and Haram Ingredients ((en))
- halal-vodič ((da))
- E-brojevi ((da))
- Haraam products ((en))
- The Non-Muslim Halal Business ((en))
- Haram Legislation on Halal Food ((en))
- Medieval Food, Farming, and Recipes of the Middle East ((en))
Nedovršeni članak Haram i halal u islamu koji govori o religiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.