Fil
Vikipedi, özgür ansiklopedi
?Fil | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Kenya'da yapraklara ulaşmaya çalışan bir fil
|
||||||||||||
Bilimsel sınıflandırma | ||||||||||||
|
||||||||||||
|
||||||||||||
|
Fil, Proboscidea takımının Elephantidae familyasından Hindistan ya da Asya fili (Elephas maximus) ve Afrika fili (Loxodonta Africana) olarak anılan iki türün ortak adı.
Konu başlıkları |
[değiştir] Özellikleri
Her iki türün ayırt edici özellikleri gövdelerinin çok iri, burunlarının hortum biçiminde uzamış, bacaklarının kalın ve sütun biçiminde, kulaklarının geniş (özellikle Afrika filinde), kafalarının çok iri ve sürekli uzayan üst kesicidişlerinin (fildişi) savunma dişlerine dönüşmüş olmasıdır. Ama Hindistan filinin dişisinde genellikle bu savunma dişleri bulunmaz.Ayrıca Sri Lanka da yaşayan alt türünün erkekleri de %30 oranında fildişinden yoksundur.Renkleri bozdan kahverengiye kadar değişen fillerin derileri kalın, kılları seyrek ve kabadır. Burun delikleri uzun hortumlarının ucunda yer alır; kaslı ve çok amaçlı bir organ olan hortumun ucundaki parmaksı uzantı, hayvanın küçük nesneleri tutabilmesini sağlar. Bu uzantı Afrika filinde çift, Asya filinde tektir. Filler su içmek için önce suyu hortumlarına çeker, sonra ağızlarına boşaltırlar. Erkeklerde erbezleri gövdenin içinde korunduğundan erbezi torbaları yoktur.
Afrika fili yaşayan kara hayvanlarının en irisidir; ağırlığı 7,5 tonu, omuz yüksekliği 3-4 metreyi bulur. Hindistan filinin ağırlığı 5 ton omuz yüksekliği 2,5-3 m dolayında, kulakları da Afrika filinkinden çok daha küçüktür. Fillerin bütün azı dişleri aynı anda çıkmadığı için ağızlarında işlevsel olan tek bir azı dişi bulunur; bu diş yıprandıkça yerini yenisi alır. Afrika fili 60 yaşına geldiğinde altıncı ve sonuncu azı dişini de yitirir. Fillerin ortalama yaşam süresi 60-80 yıldır.Fillerin birbirleriyle iletişim içinde olması onların bir araya toplanmasını sağlar ayaklarını vurarak yada değişik sesler çıkararak 40-50 Hz arasında değişen frekanslarle iletişim kurarlar.
[değiştir] Dağılımı ve Yaşam Alanları
Hindistan filinin anayurdu Hindistan Yarımadası ile Asya’nın güney doğusu, Afrika filininki de Sahra’nın güneyindeki bölgelerdir. Eskiden cüce fil adıyla ayrı bir tür olarak kabul edilen hayvanların Afrika filinin yavruları olduğu anlaşılmıştır. Filler, çok yoğun bir bitki örtüsü ile kaplı olan cangıllardan çıplak savanlara kadar çok değişik yaşam ortamlarında görülebilir. Yaşlı dişilerin önderliğinde yaşayan küçük topluluklar, yiyeceğin bol olduğu yerlerde daha geniş sürüler oluştururken erkekler genellikle dişilerden ayrı sürüler halinde yaşar.
[değiştir] Beslenme
Belirli mevsimlerde besin ve su kaynaklarının daha bol olduğu yerlere göç eden ve zamanlarının büyük bir bölümünü beslenerek geçiren bu hayvanlar günde 225 kg ‘den fazla ot yiyebilir.
[değiştir] Üreme
Gebelik süresi Hindistan filinde ortalama 610 gün, Afrika filinde ise yaklaşık 2 ay daha uzundur. Hindistan filinde 8-12 yaşında cinsel olgunluğa erişerek döl verebildiği halde, Afrika filinde bu süre 14 yılı bulur.
[değiştir] Ekstra Bilgiler
Hindistan fili yüzyıllar boyunca savaş tören ve yük hayvanı olarak önemini korumuş, bakıcılarının yönetiminde ormandan tomrukların taşınmasında kullanılmıştır. Afrika fillerinin yük hayvanı olarak kullanılması çok daha kısıtlıdır. Filler ancak 20 yaşından sonra iş yapabilecek güce ulaştığından bu hayvanlar hiçbir zaman tam anlamıyla evcilleştirilmemiştir. Doğal yaşam alanlarının yol edilmesi ve fildişi için avlanmaları nedeniyle fillerin soyu tükenmeye yüz tutmuştur. Özellikle fil dişi ticareti için yasak avlanmalar Afrika fillerinin sayısını azaltırken bazı koruma bölgelerindeki sınırlı alanlarda giderek artan fil sayısı da çevreye zarar verecek boyutlara ulaşmaktadır.
[değiştir] Resim Galerisi
[değiştir] Kaynakça
Encyclopaedia Britannica'nın İngilizce Elephant (Fil) başlığından Türkçe'ye çevrilmiştir.
[değiştir] Dış bağlantılar
Filler hakkında genel bilgiler içeren İngilizce bir site
Asya Filleri hakkında bilgiler içeren İngilizce bir site
![]() |
Wikimedia Commons'da Fil ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur. |
![]() |
Wikispecies'de Fil ile ilgili taksonomi bilgileri bulunur. |