Static Wikipedia February 2008 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu

Web Analytics
Cookie Policy Terms and Conditions Dynastia Zhou - Wikipedia, wolna encyklopedia

Dynastia Zhou

Z Wikipedii

Dynastia Zhou
Hanyu Pinyin:Zhōu Cháo
Wade-Giles:Chou Ch`ao
Spolszczenia:Dynastia Czou
Znaki trad.:周朝
Znaki upr.:周朝
To jest artykuł z cyklu
Historia Chin
Neolit w Chinach
Legendarne początki
Dynastia Xia
Dynastia Shang
Dynastia Zhou
Okres Wiosen i Jesieni
konfucjanizmtaoizm
Okres Walczących Królestw
ChuHanQiQinWeiYanZhao
Cesarstwo Chińskie i Cesarze
Dynastia Qin
Pierwszy Cesarz Dynastii Qin
Dynastia Han
Dynastia Xin
Okres Trzech Królestw
Shu HanCao WeiSun Wu
Dynastia Jin
Szesnaście Królestw
Dynastie Południowe
i Północne
Dynastia Sui
Dynastia Tang
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw
Dynastia Song
Państwo Liao
Państwo Jin
Państwo Xixia
Dynastia Yuan
Dynastia Ming
Dynastia Qing
I wojna opiumowa
Powstanie tajpingów
II wojna opiumowa
Powstanie Bokserów
Ostatni Cesarz
Chiny w XX wieku
Tajwan Republika Chińska
Powstanie Republiki Chińskiej
Kuomintang
Tajwan
Chińska Republika Ludowa Chińska Republika Ludowa
Wielki Skok
Rozłam radziecko-chiński
Rewolucja kulturalna
Przemiany w Chinach
na przełomie XX i XXI wieku
Historia szczegółowa
Sztuka chińskaPismo chińskie
Cywilizacja chińska w okresie rządów Zachodniej Dynastii Zhou
Cywilizacja chińska w okresie rządów Zachodniej Dynastii Zhou

Dynastia Zhou (1022 - 256 p.n.e.) - dynastia rządząca Chinami po dynastii Shang, a przed dynastią Qin. Jej rządy cechowała rosnąca rola feudałów, którzy w Okresie Wiosen i Jesieni doprowadzili do powstania ponad 100 małych państewek. W końcowych latach panowania Zhou nasiliły się tendencje unifikacyjne, które doprowadziły do zjednoczenia Chin na drodze podboju.

W okresie Zhou zaczęto w Chinach wytapiać żelazo i dokonano wielu innych wynalazków. Epokę cechował bezprecedensowy rozkwit filozofii, który położył podwaliny pod m.in. konfucjanizm i taoizm. pismo przeszło ewolucję od form początkowych do form bardziej skomplikowanych, bliskich dzisiejszemu pismu.

Panowanie dynastii Zhou dzieli się na okresy:

  • Zachodnia Dynastia Zhou (1100-771 p.n.e.) - okres względnej stabilności politycznej;
  • Wschodnia Dynastia Zhou (770-256 p.n.e.) - słabnąca rola władców i rosnąca rola panów feudalnych;

Spis treści

[edytuj] Ważniejsze wynalazki i odkrycia

  • W VI w. p.n.e. wynaleziono żelazny pług oraz uprawę szeregową (W Europie stosowana dopiero od XVIII w. ne.);
  • Między VI a V w. p.n.e. zaczęto konstruować pierwsze latawce; wynalazek dotarł do Europy w XVI wieku.
  • W VI w. p.n.e. odlewano dzwony strojone;
  • W V w. p.n.e. prowadzono tzw. poszukiwania geobotaniczne, tj. wykorzystanie roślin do wykrywania złóż minerałów;
  • W IV w. p.n.e. wytapiano żeliwo;
  • W IV w. p.n.e. stosowano miech tłokowy obustronnego działania, który przyspieszył rozwój metalurgii;
  • W IV w. p.n.e. używano ropy naftowej i gazu ziemnego w charakterze paliwa; do surowców dowiercano się kiedy szukano solanek;
  • W IV w. p.n.e. budowano już pierwsze kompasy, a w III w. p.n.e. przyrządy tarczowe i wskazówkowe, m.in. kompas geomantyczny;
  • W IV w. p.n.e. w dziele Mocjusza zostaje sformułowana Pierwsza Zasada Dynamiki newtonowskiej: "Zatrzymanie ruchu jest spowodowane przeciwną siłą [...] Jeśli nie ma przeciwnej siły [...] ruch nigdy nie zostanie zatrzymany. Jest to tak pewne, jak to, że wół nie jest koniem."
  • W IV w. p.n.e. stosowano już trujące gazy bojowe;
  • W IV w. p.n.e. pojawia się kusza;
  • W IV-III w. p.n.e. wynaleziono uprząż szorową, dużo efektywniejszą niż stosowana wówczas na Zachodzie uprząż podgardlnikowo-popręgowa; uprząż szorowa przyczyniła się do wynalezienia w Chinach chomąta
  • W III w. p.n.e. tworzono pierwsze mapy plastyczne

[edytuj] Historia

Od XII do III w. p.n.e. Chinami rządzili królowie dynastii Zhou (Czou), przy czym od 770 p.n.e. faktyczną władzę, w podzielonym na lenna państwie, sprawowali wodzowie feudalni, zwani hegemonami. W czasach tych, obejmujących tzw. Epokę Wiosen i Jesieni oraz Epokę Walczących Królestw, trwały nieustanne waśnie i wojny domowe. Mimo to nadal rozwijały się gospodarka rolna oraz miasta, jako ośrodki władzy administracyjnej, handlu i rzemiosła. Około 600 p.n.e. zostało w Chinach wprowadzone do użytku żelazo, którego zastosowanie do wyrobu narzędzi rolniczych pozwoliło na dalsze rozwinięcie produkcji żywności.

Dynastia Zhou upadła ostatecznie w 256 p.n.e.. W latach 230 - 221 p.n.e. władca państwa Qin podbił wszystkie państwa chińskie i zjednoczył po raz pierwszy kraj w jednolity organizm państwowy, mianując się Pierwszym Cesarzem dynastii Qin - Qin Shihuangdi.

Jakby w kontraście i sprzeciwie do istniejących nietolerancyjnych stosunków społecznych, często cechujących się przemocą i okrucieństwem, na początku V wiek p.n.e. powstała nauka filozoficzna, zwana od imienia twórcy, konfucjanizmem, która głosiła humanitaryzm, poszanowanie tradycji i hierarchii w społeczeństwie, sprawiedliwość społeczną, idee zjednoczenia państwa. Głosiła też, że człowiek jest z natury dobry i że społeczeństwo powinno być rządzone przez mędrców. Była to nauka przede wszystkim o sposobie sprawowania władzy oraz ustalająca normy etyczno-moralne, jakie powinny obowiązywać w życiu społecznym.

Przez prawie trzy stulecia konfucjanizm nie zyskał jednakże szerszego uznania, a nawet był okresowo ostro potępiany (palenie ksiąg konfucjańskich w czasie dynastii Qin). Dopiero za dynastii Han, to jest od 206 p.n.e. stał się on doktryną filozoficzną i religią państwową Chin feudalnych, a do dziś stanowi ważny element chińskiej kultury duchowej.

[edytuj] Zachodnia Dynastia Zhou

Zalążek artykułu To jest tylko zalążek artykułu związanego z Chinami. Jeśli możesz, rozbuduj go.


[edytuj] Wschodnia Dynastia Zhou

Zalążek artykułu To jest tylko zalążek artykułu związanego z Chinami. Jeśli możesz, rozbuduj go.


[edytuj] Królowie Dynastii Zhou

Imię prywatne Imię pośmiertne Lata panowania1
Ji Fa
姬發
Wuwang
武王
1046 p.n.e.-1043 p.n.e.1
Ji Song
姬誦
Chengwang
成王
1042 p.n.e.-1021 p.n.e.1
Ji Zhao
姬釗
Kangwang
康王
1020 p.n.e.-996 p.n.e.1
Ji Xia
姬瑕
Zhaowang
昭王
995 p.n.e.-977 p.n.e.1
Ji Man
姬滿
Muwang
穆王
976 p.n.e.-922 p.n.e.1
Ji Yihu
姬繄扈
Gongwang
共王
922 p.n.e.-900 p.n.e.1
Ji Jian
姬囏
Yiwang
懿王
899 p.n.e.-892 p.n.e.1
Ji Pifang
姬辟方
Xiaowang
孝王
891 p.n.e.-886 p.n.e.1
Ji Xie
姬燮
Yiwang
夷王
885 p.n.e.-878 p.n.e.1
Ji Hu
姬胡
Liwang
厲王
877 p.n.e.-841 p.n.e.1
  Gonghe (regent)
共和
841 p.n.e.-828 p.n.e.
Ji Jing
姬靜
Xuanwang
宣王
827 p.n.e.-782 p.n.e.
Ji Gongsheng
姬宮湦
Youwang
幽王
781 p.n.e.-771 p.n.e.
Ji Yijiu
姬宜臼
Pingwang
平王
770 p.n.e.-720 p.n.e.
Ji Lin
姬林
Huanwang
桓王
719 p.n.e.-697 p.n.e.
Ji Tuo
姬佗
Zhuangwang
莊王
696 p.n.e.-682 p.n.e.
Ji Huqi
姬胡齊
Xiwang
釐王
681 p.n.e.-677 p.n.e.
Ji Lang
姬閬
Huiwang
惠王
676 p.n.e.-652 p.n.e.
Ji Zheng
姬鄭
Xiangwang
襄王
651 p.n.e.-619 p.n.e.
Ji Renchen
姬壬臣
Qingwang
頃王
618 p.n.e.-613 p.n.e.
Ji Ban
姬班
Kuangwang
匡王
612 p.n.e.-607 p.n.e.
Ji Yu
姬瑜
Dingwang
定王
606 p.n.e.-586 p.n.e.
Ji Yi
姬夷
Jianwang
簡王
585 p.n.e.-572 p.n.e.
Ji Xiexin
姬泄心
Lingwang
靈王
571 p.n.e.-545 p.n.e.
Ji Gui
姬貴
Jingwang
景王
544 p.n.e.-521 p.n.e.
Ji Meng
姬猛
Daowang
悼王
520 p.n.e.
Ji Gai
姬丐
Jingwang
敬王
519 p.n.e.-476 p.n.e.
Ji Ren
姬仁
Yuanwang
元王
475 p.n.e.-469 p.n.e.
Ji Jie
姬介
Zhendingwang
貞定王
468 p.n.e.-442 p.n.e.
Ji Quji
姬去疾
Aiwang
哀王
441 p.n.e.
Ji Shu
姬叔
Siwang
思王
441 p.n.e.
Ji Wei
姬嵬
Kaowang
考王
440 p.n.e.-426 p.n.e.
Ji Wu
姬午
Weiliewang
威烈王
425 p.n.e.-402 p.n.e.
Ji Jiao
姬驕
Anwang
安王
401 p.n.e.-376 p.n.e.
Ji Xi
姬喜
Liewang
烈王
375 p.n.e.-369 p.n.e.
Ji Bian
姬扁
Xianwang
顯王
368 p.n.e.-321 p.n.e.
Ji Ding
姬定
Shenjingwang
慎靚王
320 p.n.e.-315 p.n.e.
Ji Yan
姬延
Nanwang
赧王
314 p.n.e.-256 p.n.e.
1 Pierwszą powszechnie akceptowaną datą w historii Chin jest rok 841 p.n.e..

[edytuj] Bibliografia

  • R. Temple, Geniusz Chin, Ars Polona, Warszawa, 1994, str. 110-115
Static Wikipedia 2008 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu -

Static Wikipedia 2007 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu -

Static Wikipedia 2006 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu